جغرافیای انسانی شهرستان محلات

زبان و گویش

زبان مردم شهرستان محلات فارسي است، طبق آمار سال 65، بيش از 99 درصد از مردم منطقه مي توانستند به زبان فارسي صحبت كنند كه در مقايسه با استان مركزي كه فقط 8/94 درصد از جمعيت اين خصوصيت را داشتند تفاوت محسوسي دارد اگر چه زبان مردم اين شهرستان فارسي است ولي در برخي از مناطق شهرستان، لهجه ها و گويش هاي متفاوتي نيز به چشم مي خورد؛ به عنوان مثال در روستاي نينه كه در قسمت جنوبي دهستان خورهه واقع شده است. گويش لري و لكي نيز رايج مي باشد. بخش عمده جمعيت اين روستا از خارج از منطقه ( عشاير بختياري) به اين شهرستان مهاجرت كرده و ساكن شده اند.

از گذشته های دور تا چند دهه پيش در اين شهرستان گويشي متداول بوده كه به نام راجي يا رايجي خوانده مي شود البته این گویش در شهر دليجان و روستاهاي نزديك آن كه قبلا" از توابع اين شهرستان به شمار مي رفت امروزه گويشي متداول مي باشد كه آن هم به نام راجي خوانده مي شود، نزديك به 60 سال پيش سالخوردگان شهر محلات به گويش راجي سخن مي گفته اند و اكنون فقط چند پيرمرد به دشواري واژه هايي از آن را به ياد دارند. اگر چه گويش راجي در اين منطقه در حدود يك قرن پيش كاملا" رايج بوده است ولي امروزه نيز در سخن گفتن برخي از واژه هاي گويش مذكور مخصوصا" در روستاها بكار برده مي شود.

از نظر لهجه ها نيز همان طور كه ذكر شد، تفاوت هاي محسوسي به چشم مي خورد در شهر محلات لهجه ها ساكنين تقريبا" با ساير مناطق شهرستان متفاوت است و البته لهجه روستاهاي جنوبي و نزديك شهر محلات قرابت زيادي با لهجه ساكنين اين شهر دارد، در غرب دهستان خورهه يعني روستاهاي طالقاني و در عليا و در سفلي و … نيز لهجه ها با گويش فارسي معمول تا حدودی متفاوت است.

دین و مذهب

قبل از حمله اعراب به ايران اهالي اين شهرستان مانند بیشتر ايرانيان پيرو آئين زرتشتي بودند؛ وجود آتشكده هايی مانندآتشکده آتشكوه محلات دليلي بر اين ادعا است.

بر اساس آمارهاي مركز آمار ايران در سال 78 بیش6/99 درصد از جمعيت اين شهرستان مسلمان بوده اند و در این سال جمعيت مسلمانان 41815 نفر و جمعيت غير مسلمان 53 نفر برآورد شده است و از جمعيت غير مسلمان 25 نفر زردتشتي 2 نفر كليمي و 20 نفر پيرو ساير مذاهب بوده اند و 6 نفر نيز مذهب خود ار اظهار نكرده اند.

غالب غير مسلمانان درنقاط شهري ساكن بوده اند و تنها 4 نفر غير مسلمان در نقاط روستايي زندگي مي كرده اند مذهب اين چهار نفر در گروه ساير ذكر گرديده و طبق بررسي هاي به عمل آمده كساني كه از نظر مذهبي دراين گروه قرار گرفته اند شامل پزشكان غير ايراني ( هندي ) و خانواده هاي آنان مي شده است.

مردم اين شهرستان از علاقه مندان مذهب تشيع اثني عشري مي باشند و آئينهاي مذهبي با احترام زيادي انجام مي شود با اين وجود بنا به مسائل تاريخي مقدار كمي از مردم شهر محلات و برخي روستاهاي جنوبي اين شهرستان پيرو فرقه اسماعيليه مي باشند.

جمعیت

جمعيت كل شهرستان 43833 نفر ، كه از اين ميان 22831 نفر مرد و 21002 نفر زن با نسبت جنسي 71/108 بوده اند . در نقاط شهري محلات 32936 نفر ( 17085 نفر مرد و 15851 نفر زن با نسبت جنسي 55/111 زندگي مي كردند تعداد خانواده هاي شهرستان محلات 10395 مورد بوده كه از اين ميان 5369 خانوار با سواد و 1394 خانوار بي سواد بوده اند ضريب رشد ساليانه جمعيت اين شهرستان در طي سالهاي ( 70-65 ) 92/0 در صد بوده است.

پديده هاي جغرفيايي منجمله جهت گيري كوهها نقش عمده اي در ارتباط با خارج و سير تكامل سياسي و اقتصادي و حفظ يك منطقه از تهاجم بيگانگان را دار است جهت گيري كوهها در اطراف محلات و واقع شدن اين شهر در بين كوهها موجب شده تا مردن شهر محلات كمتر مورد تهاجم اقوام بيگانه قرار گيرند، در نتيجه از نظر ظاهري حالت متفاوتي با نقاط ديگر منطقه و مخصوصا" شمال شهرستان دارند.

بدون شك نمي توان تاثير آب و هواي كوهستاني و زندگي در يك ناحيه نسبتا" مرتفع ( ارتفاعات شهر محلات از سطح آبهاي آزاد حدود 1800 متر است) را در خصوصيات جسماني مردم شهر محلات بدون تاثير دانست رنگ پوست غالب مردم در شهر محلات نسبتا سفيد و موها نسبتا نرم و رنگ چشمهاي غالب مردم قهوه اي روشن، جمجمه نسبتا پهن و قد افراد نسبتا بلند و كشيده است، اين خصوصيات درمردم روستاهاي اين شهرستان و مخصوصا" روستاهايي كه در دشتها واقع شده اند متفاوت است زير رنگ سفيد پوست فقط در مردم شهر محلات كه از يك آب و هواي لطيف بهره مند هستند مشاهده مي شود و رنگ پوست در روستاهاي منطقه مورد مطالعه به تيرگي گرايش پيدا مي كند.

سيرمهاجرتها

سير عمده مهاجرتها از سطح اين شهرستان به تهران اراك، و محلات بوده است. عمده مهاجرين به اين شهرستان را نيز جنگندگان خوزستان و افغاني تشكيل مي دهند. البته بايد ياد آور شد اقوام مهاجر كه درگذشته هاي دور بدين منطقه مهاجرت نموده اند بختياري، كاشان، لرستان، ميمه، شوشتر، سبزوار، گلپايگان و فريدن بوده اند.

گروههای قومي

اهالي روستاي بزيجان و عيسي آباد، از اقوام ترك روستاهاي چل رز، خورهه، گل چشمه و يكه چاه و نخجيروان همگي از اقوام فارسي، كوه سفيدي ها و نينه ايها عمدتا" از اقوام لر شامل سرلكها، لكها ( زنديها) و بختياريها مي باشند. اقليتهاي قومي عرب در كوه سفيد و افغاني در تيهور عمده اقليتهاي قومي در منطقه را تشکیل می دهند.

طوايف كوچنده

سابقا" اقوام لرد وبختياري در منطقه به صورت گوچ رو زندگي مي كردند ولي با اسكان آنها ديگر به طور كلي كوچ وييلاق و قشلاقي در منطقه وجود ندارد.

نوشته شده توسط امیر مولوی در ساعت 13:3 | لینک |