وجه تسميه و پيشينه تاريخي محلات

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

محلات از نقاط قديمی كشور است كه از چهار محله و يا روستا همچون «پيل پايان»، «ريوكان»، «زنجيردان» و «گوشه» تشكيل شده و به همين جهت نيز در اسناد بسيار قديمی و كهن نامی از آن آورده نشده است، اما از نام هايی مانند «انابار» و «سايرالبلوك» سخن به ميان آمده كه منظور همين منطقه يا شهر محلات است.

محلات را از آن جهت «سايرالبلوك» گفتهاند كه بر حسب نقشه آن زمان از بلوكات قم و كاشان نبوده است. به هر حال، همان طور كه از نام شهر پيداست محلات جمع محله است كه منظور همان روستاهای مذکور می باشد.

زمان اين نام گذاری معلوم نيست، اما به گفته مطلعين محلی اين نام در زمان حمله افاغنه (آزادخان) مورد استفاده قرار گرفته است.

در زمان صفويه مبادلات تجاری شهرستان محلات عمدتا با اصفهان بود و در اين دوره آلو، قالی، خوان و خوانچه نقاشی از محلات به اصفهان حمل و در كاروانسراها مبادله می شده است.

فتحعلی شاه محلات و سايرالبلوك را در عوض مواجب دختر خود كه همسر آقاخان محلاتی بود به تيول ابدی داده بود. در زمان قاجاريه که ميرزا محمدخان از طرف ظل السلطان به عنوان نايب الحكومه محلات تعيين شده بود اين شهر پايگاه فرقه اسماعيليه محسوب می شد و هنور هم برخی از اهالی و روستاهای جنوبی منطقه به اين كيش گرايش دارند.

در همان سال كه حكومت زير نظر ظل السلطان بود (1309 هـ . ق ) ناصرالدين شاه سفر طولانی مدتی به نواحی مركزی و جنوبی ايران انجام داد و برای بار دوم به محلات آمد و به مدت پنج روز در اين شهر اقامت كرد. در اين دوره گلپايگان، خوانسار، محلات و كمره (خمين) يكی از ولاياتی را تشكيل می دادند كه مركز آن گلپايگان بود. در زمان رضاشاه (1316 هـ . ش) در تقسيمات جديد ايران تغييرات صورت گرفت و ناحيه قم كه محلات نيز يكی از بخش های آن بود به شهرستان جداگانه ای تبديل شد. در محدوده كنونی اين شهرستان روستای خورهه و شهر نیم ور سابقه ای بسيار طولانی تر از شهر محلات دارند و آثار تاريخي متعددي در آنها به جامانده است.

نيمور از مراكز مهمّ مذهبي غلات ايران در روزگار گذشته است و خورهه از روستاهاي بسيار قديمي است كه سابقهتاريخي آن حداقل به زمان سلوكيان ميرسد.

محلات در روزگار هخامنشيان، بخش كوچكي از ايالت ما يا ماه به شمار مي رفته است. اين منطقه در دوران اشكانيان جزئي از ايالت والي نشين ماد بزرگ محسوب مي شده و در زمان سلوكان، اين ناحيه مخصوصاً قسمت شمالي آن يعني دهستان خورهه، مورد توجه حكام يوناني بوده است. در دوران نخستين اسلامي اين شهرستان جزء منطقه اي به شمار مي رفته كه به نام »جبال« يا »كهستان« خوانده مي شده است.

همين منطقه در قرن چهارم هجري و بعد از تغييرات و تقسيمات منطقه اي به نام »رستاق انار« خوانده مي شده است. بعدها نيز محدوده دو شهرستان خمين و محلات امروزي را تيمره گفته اند كه تيمره عليا، خمين امروزي و تيمره سفلي، محلات كنوني بوده است.

در محدوده كنوني شهرستان محلات نواحي خورهه و نيم ور با آثار به جا مانده، نشان از قدمت تاريخي اين منطقه دارند. ليكن شهر محلات از سابقه تاريخي مشخص و طولاني برخوردار نيست. چنانچه در مورد وجه تسميه محلات نيز اختلاف نظر وجود دارد و برخي معتقدند محلات را به لحاظ داشتن چندين محله نامتجانس بدين نام ناميده اند. وجه تسميه نيمور نيز بنابر قول اهالي بواسطه اينكه سيل ويرانگر در گذشته اي نچندان دور نيمي ازده را ويران كرده به آن نام نيمه ور و نيمور اطلاق شده است.

انگيزه ايجاد شهر محلات

انگيزه ها ايجاد شهر محلات بواسطه سرچشمه های آبگرم موجود در آن بوده و رشد توسعه آن نيز بواسطه همين چشمه مي باشد.

عوامل رشد و توسعه شهر

رشد بخش خدمات و مشاغل توليدي پائين بودن هزنيه زندگي در 25 الي 30 سال گذشته مشاغل نوين بويژه مشاغل خدماتي در شهر محلات رشد قابلتوجهي داشته اند و مشاغل توليدي جز قسمت گل كاري و مشاغل مربوط به فرش رشدي نداشته اند طبق آمار سال 75، 96 شغل مختلف به صورت رسمي در شهر محلات فعاليت دارند.در شهر تيمور نيز همانند محلات مشاغل نوين و مشاغل خدماتي رشد چشمگيري داشته و بجز در قمست معدن و استخراج سنگ رشدي نداشته اند.

در نقاط روستايي شهرستان محلات نيز مشاغل كشاورزي و دامداري در اولويت بوده ومشاغل خدماتي در حد رفع حوائج در نقاط روستايي موجود هستند كه خود نشاندهنده حاكميت توليد در روستاهاست بجز دامداري وكشاورزي كه فعاليت اصلي روستائيان مي باشند قالي بافي در خورهه و كل كاري در كوه سفيد تنها مشاغل توليدي منطقه مي باشند.

نوشته شده توسط امیر مولوی در ساعت 13:2 | لینک |