موانع تحقق حقوق شهروندی معلولین در ایران

موانع, تحقق, حقوق, شهروندی, فرهنگی معلولین, در ایران,

قسمت دوم

براي يافتن پاسخ اين پرسش با جمعي از فعالان حوزه حقوق, معلولين در استان مرکزي به گفتگو نشستهايم که بخش نخست آن در اين شماره از نظر خوانندگان ميگذرد:

مديرعامل انجمن ناشنوايان استان مركزي در اين گفتگو، تامين كاربريهاي مورد نياز افراد داراي معلوليت و مناسبسازي محيطهاي شهر را عامل مهمي در همسانسازي اين افراد با ساير افراد جامعه ميداند و معتقد است: اگر امكانات مورد نياز براي برقراري ارتباط توسط يك ناشنوا مانند كاشت حلزون يا در اختيار داشتن يك دستگاه فكس براي ايجاد ارتباط با سازمانهايي مثل آتشنشاني، اورژانس، پليس و غيره فراهم شود، ميتواند نقش مهمي در ايجاد فرصت برابر زندگي براي آنان داشته باشد در حالي كه بدون چنين امكاناتي زندگي براي اين افراد سخت شده و آنان را به گوشه انزوا و طرد از جامعه ميراند.

غلامعباس كزازي ادامه ميدهد: وجود مترجم ناشنوايان در سازمانها، اماكن عمومي، ادارات، مراكز آموزشي از نيازهاي اصلي افراد ناشنوا است كه متاسفانه در حال حاضر حتي سازمانهاي متولي معلولين مانند بهزيستي نيز توجهي به تامين اين الزامات نداشتهاند.

وي امكانات و شرايط موجود محيطهاي شهري براي استفاده افراد داراي معلوليت را بسيار اسفبار عنوان ميكند و ادامه ميدهد علت اصلي بروز و استمرار چنين شرايطي بيتوجهي به نقشهاي اجتماعي معلولين به عنوان يك گروه انساني است.

كزازي معتقد است: پذيرش معلولين بايد از خانوادهها آغاز و در كل جامعه ساري و جاري گردد تا افراد معلول از چرخه عادي زندگي به حاشيه رانده نشوند.

وي از رفع فقر، تامين امكانات آموزشي و تسهيلات ويژه براي معلولين در راستاي تلفيق اجتماعي به عنوان بخشي از راهكارهاي اساسي در اين بخش ياد ميكند و ميافزايد: ارائه آموزشهاي لازم به همه اقشار جامعه بويژه دانشآموزان در خصوص چگونگي تعامل با افراد داراي معلوليت ميتواند در بازگشت معلولين به چرخه عادي زندگي موثر باشد.

وي، قوانين حمايت از معلولين در كشورمان را ناكافي ميداند و خاطرنشان ميكند: قوانين در هر حوزهاي از جمله حوزه معلولين نيازمند بازنگري و بهروزآوري است زيرا هر روز موضوعات جديدي در جامعه پديدار ميشود كه تدوين راهكارهاي قانوني در ارتباط با اين موضوعات يك ضرورت جدي است.

وي ادامه ميدهد: البته همين قوانين ناكافي نيز از ضمانت اجرايي لازم برخوردار نيست و بعضا مشاهده ميشود اجراي قانون با برخوردهاي سليقهاي مواجه ميگردد.

مديرعامل انجمن ناشنوايان استان مركزي يكي از دلايل وجود ضعف در قوانين حمايتي از معلولين را نبود كارشناسان خبره در سازمانهاي دولتي متولي معلولين عنوان ميكند و ميگويد: نيازهاي قانوني معلولين بايد با مشاركت خود آنان تدوين و با اعمال ديدگاههاي كارشناسانه به قانون تبديل شود كه متاسفانه در حال حاضر چنين فرايندي را شاهد نيستيم.

وي در در بخش ديگري از اين گفتگو بازنمايي معلوليت در رسانه را دچار ضعفها و كمداشتهاي اساسي ميداند و معتقد است رسانهها در ايران نگاه فانتزي به معلوليت دارند و آن را به عنوان موضوعي براي ارضاي حس جستجوگري يا برانگيختن حس ترحم ديگران انتخاب ميكنند و معلوليت را مترادف با فقر و نيازمند نگاه خيريهاي براي معرفي ميكنند.

وي ادامه ميدهد: از سوي ديگر معلولين در ايران از رسانههاي خاص محروم هستند و صداي اين جماعت هيچگاه به درستي شنيده نميشود.

كزازي ميافزايد: رسانهها بايد راه و مسير زندگي را براي افراد معلول و غيرمعلول باز كنند.

وي محروميت فرهنگي معلولين را پيامد تشديدشده محروميت فرهنگي در كل جامعه ايران ميداند و ادامه مي دهد: هنوز رسانهها بويژه رسانههاي مكتوب در سبد خانوارهاي ايراني جاي خود را باز نيافته است و خانوادهها ارتباط عميق و موثري با رسانهها ندارند و از سوي ديگر سطح سواد رسانه در جامعه ما پايين است و همين امر مطالبهگري از برنامهريزان و مديران رسانهها را در همه بخشها ازجمله در برخورد با موضوع معلوليت تحتتاثير قرار داده است.

رئيس هيات ورزشهاي ناشنوايان استان مركزي ميافزايد: البته اعمال تبعيض براي معلولين در همه عرصهها از جمله عرصه رسانه نيز وجود دارد مثلا موفقيت ورزشكاران معلول در عرصههاي جهاني، بازتاب مناسبي در رسانههاي ايران مانند صدا و سيما ندارد.

وي ادامه ميدهد: سال گذشته شش ورزشكار ناشنوا از استان مركزي به مسابقات جهاني ناشنوايان در تركيه اعزام شدند كه هر شش نفر نيز حائز رتبه شدند اما اين موفقيت كمترين بازتابي در سطح رسانههاي استان نداشت و اين يعني تبعيض آشكار وي نقش سازمانهاي غير دولتي معلولين در احقاق حقوق, آنان را نقشي تعيينكننده عنوان ميكند و ميافزايد: اگرچه فرهنگ فعاليت جمعي و مشاركت مدني در ايران تا جايگاه بايسته خود فاصله زيادي دارد اما در همين وضعيت نيز سازمانهاي غيردولتي معلولين توانستهاند در تامين مطالبات و نيازهاي اساسي اعضاي خود وارد عمل شوند و با ارائه طرح و پيشنهاد به سازمانهاي دولتي متولي امر معلولين در تسهيل امور زندگي اين افراد نقشآفريني كنند.

وي خودمحوري مديران تشكلها و عدم بهرهگيري از دانايي و توانايي اعضا و نيز ضعف قوانين در اين حوزه را به عنوان مهمترين موانع, در مسير حركت رو به جلو سازمانهاي غيردولتي معلولين ميداند.

گفتني است برآورد ميشود بيش از 4 هزار نفر ناشنوا و نيمهشنوا در استان مركزي وجود داشته باشند كه 650 نفر از اين تعداد عضو انجمن حمايت از ناشنوايان استان مركزي هستند.